Tijdsafhankelijke nettarieven
Inleiding
Vanaf 2028 komen er in Nederland tijdsafhankelijke nettarieven voor consumenten. Dit idee kwam vanuit het ministerie van klimaat en Groene Groei, die samen met het Landelijke Actieprogramma Netcongestie (LAN), Netbeheer Nederland en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) tijdsafhankelijke nettarieven onderzocht voor kleinverbruikers in Nederland. Dit nieuwe systeem zorgt ervoor dat consumenten die het elektriciteitsnet slim gebruiken beloont worden.
Wat zijn tijdsafhankelijke nettarieven?
Tijdsafhankelijke nettarieven zorgen ervoor dat je elektriciteit betaalt afhankelijk van het moment waarop je het gebruikt. Het tarief is laag als het netwerk rustig is en hoog tijdens piekuren, waardoor je wordt beloond voor slim gebruik van stroom. Zo kun je bijvoorbeeld de elektrische auto nachts opladen of je wasmachine ‘s aanzetten in de ochtend of avond, wanneer het tarief laag is. Met een thuisbatterij wordt dit nog voordeliger, je slaat goedkope of zelf opgewekte stroom op en gebruikt het later tijdens duurdere momenten, waardoor je bespaart en het net minder belast.
Waarom komen er nieuwe tarieven vanaf 2028?
Het nieuwe tarief komt om netcongestie te voorkomen. Dat betekent dat het stroomnet te vol kan raken als veel mensen tegelijk elektriciteit gebruiken. Tijdens rustige uren, zoals ‘s nachts, is er genoeg capaciteit en is stroom goedkoper. Door de prijs te laten verschillen, gebruiken mensen elektriciteit vaker op rustige momenten, waardoor het net minder druk wordt en stabiel blijft.
Tijdsblokken en tarieven:
- Groen: rustig op het stroomnet, laag tarief → beste tijd om stroom te gebruiken, bijvoorbeeld ‘s nachts of in rustige middagdelen.
- Geel: druk op het stroomnet, middelhoog tarief → vermijd als het kan, bijvoorbeeld vroege ochtend of later in de avond.
- Oranje: heel druk op het stroomnet, hoog tarief → duurste tijd, gebruik stroom hier alleen als het echt nodig is, bijvoorbeeld in de avondpiek.
Leveringskosten en vastrechtkosten
We zijn gewend in onze energierekening om leveringskosten of vastrechtkosten te zien op onze rekening. Dit is een vast bedrag per maand of per jaar dat we betalen. Je betaalt meer bij een zwaardere aansluiting en minder bij een kleinere aansluiting. Het maakt niet uit hoeveel gebruik je maakt van de netaansluiting.
Daar wil de overheid, energieleveranciers en de netbeheerders wat aan doen, om de kosten eerlijker te verdelen aan de hand van het gebruik niet aan de hand van jouw elektriciteitsaansluiting. Dit gaat gebeuren per 1 januari 2028 dan zul je moeten gaan betalen op basis van hoeveel stroom je afneemt en op welk moment je dit doet. Hierdoor zullen de kosten voor mensen die veel stroom ’s avonds afnemen omhoog gaan.
Hoe werken netkosten, leveringskosten en vastrechtkosten?
In Nederland zijn er verschillende spelers in het elektriciteitslandschap. Hieronder worden de voornaamste spelers vermeld en toegelicht.
Overzicht van ons elektriciteitsnetwerk
TenneT (landelijke netbeheerder)
Tennet is verantwoordelijk dat ons stroomnet goed blijft werken. Zij sturen dagelijks dat vraag en aanbod van stroom precies gelijk blijft, zo blijft het net in balans en kunnen wij ons huis van stroom blijven voorzien.
Hiermee werken ze samen met energieproducenten, grote bedrijven, energieleveranciers en de lokale netbeheerders. Als er bijvoorbeeld meer zonne-energie wordt opgewekt dan verwacht, zal TenneT aan grote bedrijven vragen om meer stroom te verbruiken en aan een gas energiecentrale vragen om minder stroom te produceren. Dit wordt elke seconde bijgehouden. Hier zijn verschillende manieren van sturing voor om het net in balans te houden. De bekendste manier is onbalanshandel.
Lokale netbeheerders
Lokale netbeheerders zijn vaak ook grote bedrijven met duizenden medewerkers. De drie bekenste zijn Stedin, Liander en Enexis. Maar er zijn ook kleinere netbeheerders, Zoals Westland Infra, Rendo en Coteq. Zij zijn verantwoordelijk voor midden, laagspanning en onze huis- en bedrijfsaansluitingen. Alle slimme meters zijn eigendom van één van deze 6 bedrijven.
Zij bepalen wat jij betaalt aan vastrechtkosten, leveringskosten en netbeheerkosten. Zo betaal je gemiddeld 460 euro voor een normaal huishouden aan netbeheerkosten voor je stroomaansluiting. Een normale stroom aansluiting voor een Nederlands huishouden is 1x 35A (ampère) of 3x 25A. Grotere aansluitingen zoals 3x 35a of 3x 80a komen vaker voor bij bedrijven of hele grote woningen. Daar betaal je ook gelijk een stuk meer voor – vaak boven de 1.000 euro per jaar. Deze vaste kosten gaan dan ook veranderen, waar we jou op deze pagina meer over vertellen.
Energieleveranciers
Energieleveranciers zijn eigenlijk bedrijven die stroom inkopen en deze weer aan jou verkopen, soms hebben ze een eigen energiecentrale, windmolenpark of zonnepark.
Meestal kopen ze deze stroom echter in bij een ander bedrijf en verkopen dit weer door aan jou als consument. Dit is de stroomprijs die je maandelijks betaalt.
Energieleveranciers hebben eigenlijk 3 verschillende soorten contracten:
- Vaste contracten die 1, 2 of 3 jaar vaststaan;
- Variabele contracten waarbij de prijs meestal 2 keer per jaar wijzigt, bijvoorbeeld 1 januari en 1 juli;
- Dynamische contracten waar de prijzen elke dag verschillen per kwartier of per uur. Dit is op basis van de kale stroomprijzen die verschillen afhankelijk van de hoeveelheid vraag naar stroom en hoeveelheid zon en wind.
Energieproductenten
Energieproducenten produceren de stroom die we gebruiken. Ze verkopen dit aan energieleveranciers. Voorbeelden van energieproductenten zijn, kolen- en gascentrales, kernenergiecentrales, windparken, zonnepaneel parken, biomassa centrales en iedereen met zonnepanelen thuis of op het bedrijf.
Waar bestaan stroomkosten uit?
De stroomkosten die we met z’n allen betalen bestaat uit een aantal onderdelen, de kale kWh uurprijs van stroom dat verschilt per moment bij veel zon of wind is die laag en bij veel vraag naar stroom en weinig zon en wind en een dure gasprijs is deze hoog. Stel de kale stroomprijs is op dit moment 12 cent, dan komt daar nog energiebelasting bij dat is in 2026 ook 11 cent, daar bovenop rekenen alle energie leveranciers hun marge uit, dan komt daar nog 21% btw ook een belasting bovenop.
Rekenvoorbeeld:
- kaal stroomtarief 10 cent
- Energiebelasting 11 cent
- Marge energieleverancier 5 cent
- BTW over totaal 21%
- Totaal 31.5 cent
Hierbovenop komen dan de netbeheerderskosten, wat per 2028 tijdsafhankelijke kosten gaat worden.
Kosten voor een standaard woning per netbeheerder
Elke netbeheerder bepaalt zijn eigen prijzen en deze kunnen dan ook per regio verschillen. Omdat je als particulier of bedrijf niet de keuze hebt bij wie je als netbeheerder aangesloten zit, kun je niet wisselen. Deze bedrijven hebben dan ook een monopolie op het vastrecht en de leveringskosten.
Netbeheerder | Stroom | Gas | Totaal |
Stedin | € 477,09 | € 274,63 | € 751,72 |
Liander | € 478,37 | € 266,81 | € 745,18 |
Enexis | € 476,16 | € 266,54 | € 742,70 |
Coteq | € 456,35 | € 258,89 | € 715,24 |
RENDO | € 399,01 | € 264,23 | € 663,24 |
Westland Infra | € 500,51 | € 230,96 | € 731,47 |
Verschil tussen vast en variabel energiecontract
Vast en variabel lijkt erg op elkaar, bij deze contracten bepaalt een energie leverancier op basis van verwachting wat hij voor een kWh aan stroom kan vragen de komende periode, dit vormt vaak een risico voor de energieleverancier want een stroomprijs kan opeens een stuk duurder worden als de gasprijs omhoog schiet daarom vragen ze hier vaak wat extra’s voor om het risico te verlagen.
Dynamische prijzen zijn elke dag anders en de contract prijzen verschillen niet veel van elkaar gemiddeld wordt er 2 tot 4 cent per kWh opgeteld voor de kosten en marge van het energiebedrijf het is een makkelijke rekensom.
Onderdelen tijdsafhankelijk nettarief
In het nieuwe systeem worden netkosten deels afhankelijk van het moment waarop je elektriciteit gebruikt. Het systeem bestaat uit:
- 4 prijsniveaus
- 5 tijdsblokken per dag
Dit betekent dat elektriciteit duurder wordt wanneer het net zwaar belast is en goedkoper wanneer het net minder gebruikt wordt.
Het doel is dat huishoudens hun energieverbruik verschuiven naar momenten waarop er voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar is.
Je zult dus niet meer een vast bedrag per jaar betalen voor je elektriciteitsaansluiting maar de kosten hiervoor worden gebaseerd op het moment dat je stroom verbruikt.
Er is tot nu toe nog geen kosten post voor teruglevering het maakt in deze nieuwe regeling dan ook niet uit hoeveel stroom je teruglevert alleen hoeveel stroom je verbruikt van het net.
Waarom veranderen we de netaansluitingskosten naar een tijdsafhankelijk nettarief?
Dit doen we om het net minder te belasten op piekuren (vooral in de ochtend tussen 06:00 en 09:00 en in einde middag en avond tussen 16:00 en 21:00 zien we pieken op het stroomnet, iedereen gaat dan koken, de was doen en zijn auto laden of zet zijn warmtepomp of airco wat harder aan. Hierdoor wordt het elektriciteitsnet net overbelast en daarom moeten we het net verzwaren met dikkere en meer stroomkabels, dit kost erg veel geld en dit geld moeten wij als Nederlandse belastingbetaler ook weer betalen.
Met een tijdsafhankelijk nettarief proberen we mensen te stimuleren om minder stroom af te nemen tijdens de piekuren. Dit kun je doen door op een ander moment te koken, je was overdag te doen of bijvoorbeeld een thuisbatterij je apparaten van stroom te voorzien zodat je geen stroom van het net af hoeft te halen.
Ga ik meer betalen door tijdsafhankelijke nettarieven in 2028?
Dat ligt aan hoe jij met je stroom omgaat thuis. Als je hier slim mee omgaat, kun je zelfs besparen op het nieuwe nettarief. Als je hier niet actief op let of verkeerd mee omgaat, dan zul je waarschijnlijk meer gaan betalen.
Er is nog geen duidelijke prijs voor de tijdsafhankelijke nettarieven, behalve dat de duurste tijd waarschijnlijk tussen 16:00 en 20:00 zal zijn. Ook wordt verwacht dat de prijs duurder zal zijn tussen 06:00 en 09:00 en 20:00 en 22:00 waarschijnlijk, maar je zal juist overdag tussen die tijden en ’s nachts minder hoeven te betalen voor je netaansluiting en het afnemen van stroom.
Je kunt met slim omgaan met je stroomverbruik hier flink op besparen. Doe bijvoorbeeld een wasje overdag of ’s nachts, stel je warmtepomp en boiler in op overdag en ’s nachts aan te gaan.
Ga zoals oudsher ’s middags warm eten en dan elektrisch koken. Maar ook logisch dat dit voor veel mensen overdag lastig is; zeker als je full time werkt. Dan kom je einde van de dag thuis en wil je dan je was doen en gaan koken. Als je dan niets aanpast, zul je meer gaan betalen vanwege de tijdsafhankelijke nettarieven in 2028.
Dan zou een thuisbatterij hier een extra besparing kunnen creëren. Je zult namelijk dan je batterij stroom aan je apparaten kunnen leveren zodat je geen of maar heel weinig stroom van het net afneemt. Hierdoor bespaar je alsnog van de nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven.
Zo bereid je jezelf voor op tijdsafhankelijke nettarieven
Je kunt je goed voorbereiden op tijdsafhankelijke nettarieven door slim gebruik te maken van technologie. Met een thuisbatterij sla je goedkope stroom op tijdens rustige momenten en gebruik je deze wanneer de tarieven hoog zijn, terwijl je met een dynamisch energiecontract profiteert van uurprijzen en je verbruik daarop kunt afstemmen. Door deze combinatie kun je je energiegebruik grotendeels automatiseren, kosten besparen en tegelijkertijd het elektriciteitsnet minder belasten.
Met de invoering van tijdsafhankelijke nettarieven verandert de manier waarop we energie gebruiken en betalen. Door nu al slim in te spelen op deze ontwikkeling, kun je niet alleen kosten besparen, maar ook bijdragen aan een stabieler en toekomstbestendig stroomnet.